Roedd y digwyddiad yn ddiwrnod o drafodaeth sy'n rhoi llawer i feddwl ar sut i wneud gwybodaeth am drawma yn ystyrlon i bob un ohonom: gwrando mwy am y gwaith parhaus i ddatblygu ein naratif cyhoeddus a ymuno â'r symudiad.
Mewn partneriaeth â Phrifysgol Plant Wrecsam, cynhaliodd ACE Hub Cymru sioe ffordd fydd-diwedd ymchwilddiwrnod llawn yn ymroddedig i ddatblygu addysg sy’n seiliedig ar Dramâu ac Profiadau Plentyndod Andwyol (TrACE) yng Nghymru. Gan ganolbwyntio ar lleisiau plant a phobl ifanc, dangosodd y digwyddiad eu safbwyntiau, eu blaenoriaethau, a’u gweledigaeth o beth mae ymarfer sy’n seiliedig ar TrACE yn ei olygu mewn gwirionedd o fewn ysgolion a lleoliadau addysgol ehangach.
Bydd yr adroddiad a’i ganfyddiadau, y cytunwyd eu bod yn un o’r pethau y gellid eu cyflawni yng nghynllun Hyb ACE Cymru gyda Llywodraeth Cymru ar gyfer 2024/25, yn helpu’n uniongyrchol i roi Fframwaith Ymarfer Cymru sy’n Ystyriol o Drawma ar waith. Mae’r Fframwaith, a gyhoeddwyd yn 2022, yn nodi pum egwyddor sylfaenol ar gyfer dull sy’n ystyriol o drawma yng Nghymru, gan gynnwys ymrwymiad i fod yn gynhwysol tuag at brofiadau o adfyd a thrawma yn ein holl gymunedau. Mae’r adroddiad yn cyfrannu at gorff sefydledig o waith a gomisiynwyd gan Hyb ACE Cymru i ategu’r ymrwymiad hwn. Mae’r casgliad o astudiaethau’n ystyried sut mae plant a phobl ifanc sydd wrthi’n symud yn eu mamwlad, yn ystod y daith fudo ac yng Nghymru, yn profi adfyd a thrawma.
Y ffocws yw’r nifer o briodoleddau cadarnhaol y mae plant a phobl ifanc yn eu dangos i oresgyn effaith eu profiadau ar lesiant meddyliol a chorfforol; a nodi’r gefnogaeth yn canolbwyntio ar y person sydd ei hangen ar gyfer gwell canlyniadau iechyd a gwell canlyniadau cymdeithasol. Mae’r adroddiad hefyd yn sôn yn uniongyrchol am ofyniad Gweithdrefnau Diogelu Cymru i ganolbwyntio ar y plentyn a sicrhau bod lleisiau pobl ifanc yn cael eu clywed.
Mae Cymru yn cymryd y cam nesaf yn ei chenhadaeth i greu system cyfiawnder troseddol wirioneddol wrth-hiliol, gyda gwaith ymchwil newydd ei gomisiynu yn amlinellu'r realiti a wynebir gan fenywod, plant a phobl ifanc o gefndiroedd ethnig amrywiol ac yn nodi argymhellion ymarferol ar gyfer newid.
Mae'r canfyddiadau, a gyhoeddir yn y Racial Disparity in Pre-Court Diversion Report, yn tynnu sylw at sawl ffactor sy'n cyfrannu at dangynrychiolaeth pobl ethnig leiafrifol sy'n cael Datrysiadau y Tu Allan i'r Llys, sy'n golygu y gallent fynd ymlaen i gael dedfrydau llymach. Gwnaed y gwaith ymchwil gan Mark Jones, Cyfarwyddwr yn Higher Plain ac Athro Anrhydeddus / Gwadd ym Mhrifysgol Abertawe a Phrifysgol De Cymru ac mae'n datgelu achosion posibl gwahaniaethau ar sail hil wth ddefnyddio'r system cyfiawnder troseddol, megis diffyg ymddiriedaeth yn y system cyfiawnder a'r angen am wasanaethau sy'n fwy cymwys yn ddiwylliannol. Mae hefyd yn galw am gyflwyno model o ymarfer gwrth-hiliol sy'n ystyriol o drawma ac y cytunwyd arno'n genedlaethol ledled Cymru. Mae'r adroddiad, sy'n rhoi argymhellion ar sut y gall asiantaethau cyfiawnder troseddol weithio i gynyddu cyfran y bobl ethnig leiafrifol sy'n manteisio ar gyfleoedd dargyfeirio, yn adeiladu ar Gynllun Gweithredu Gwrth-hiliaeth Cyfiawnder Troseddol i Gymru (2022), sydd i gyd yn rhan o ymdrech drawslywodraethol ehangach i greu Cymru Wrth-hiliol erbyn 2030.
Nod y dulliau gweithredu newydd hyn yw lleihau effaith a thrawma cael eich arestio, hyrwyddo cyfiawnder adferol a helpu unigolion i wneud dewisiadau bywyd cadarnhaol mewn perthynas ag addysg, cyflogaeth a llesiant.
Cafodd ymgyrch flaenllaw Hyb ACE Cymru — #AmseriFodynGaredig — ei lansio yn 2019 gyda’r nod o hyrwyddo caredigrwydd a datblygu “Cymru sy’n ymwybodol o ACE” trwy annog dealltwriaeth a thrugaredd tuag at bobl sydd wedi eu heffeithio gan Brofiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod (ACE).
Sawl blwyddyn yn ddiweddarach, mae Hyb ACE Cymru bellach yn cyd-arwain gwaith gyda phobl a sefydliadau ledled Cymru i greu cenedl sy’n ystyriol o drawma. Er mwyn helpu i gyflawni’r nod yma o Gymru sy’n ystyriol o drawma, mae’r rhan yma o’r ymgyrch yn adeiladu ar lwyddiant blynyddoedd blaenorol trwy greu hysbyseb deledu llawn emosiwn sy’n annog creu cymdeithas fwy caredig fel bod pawb yn teimlo eu bod yn cael eu cefnogi i ffynnu.
Cafodd ymgyrch flaenllaw Hyb ACE Cymru — #AmseriFodynGaredig — ei lansio yn 2019 gyda’r nod o hyrwyddo caredigrwydd a datblygu “Cymru sy’n ymwybodol o ACE” trwy annog dealltwriaeth a thrugaredd tuag at bobl sydd wedi eu heffeithio gan Brofiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod (ACE).
Sawl blwyddyn yn ddiweddarach, mae Hyb ACE Cymru bellach yn cyd-arwain gwaith gyda phobl a sefydliadau ledled Cymru i greu cenedl sy’n ystyriol o drawma. Er mwyn helpu i gyflawni’r nod yma o Gymru sy’n ystyriol o drawma, mae’r rhan yma o’r ymgyrch yn adeiladu ar lwyddiant blynyddoedd blaenorol trwy greu hysbyseb deledu llawn emosiwn sy’n annog creu cymdeithas fwy caredig fel bod pawb yn teimlo eu bod yn cael eu cefnogi i ffynnu.
Ydych chi'n Gweld Fy Nhrawma? Comisiynwyd 'Realiti Bywyd Unigolion Ethnig Leiafrifol' gan Hyb ACE Cymru i gefnogi'r ymrwymiad a wnaed yn y Cynllun Gweithredu Gwrth-hiliaeth Cyfiawnder Troseddol i Gymru, sef datblygu offer ac adnoddau i gefnogi sefydliadau a phobl yng Nghymru i fod yn gynhwysol o ran trawma hiliol wrth weithredu'r pecyn cymorth sefydliadol sy'n ystyriol o drawma ac ACE. Mae'r adroddiad pwerus hwn yn dogfennu realiti bob dydd unigolion ethnig leiafrifol yng Nghymru o brofiadau trawmatig mewn mannau cyhoeddus, addysg, mynediad at wasanaethau, a mynd ati i fyw eu bywydau bob dydd, sy'n achosi niwed a gofid. Bydd yn llywio'n uniongyrchol y gwaith o gyflawni ymrwymiadau Cymru wrth-hiliol erbyn 2030, ac i Gymru ddod yn genedl sy'n ystyriol o drawma ac sy'n gynhwysol o ran profiadau pobl yn ein holl gymunedau. Rydym yn hynod ddiolchgar i Selima Bahadur, Dr Shela Khan a phawb yn Nhîm Cymorth Lleiafrifoedd Ethnig ac Ieuenctid (EYST) Cymru sydd wedi helpu i gyflawni'r gwaith hanfodol hwn, a gobeithiwn y bydd yn dod â chamau gweithredu go iawn i atal trawma hiliol a sicrhau cefnogaeth briodol i'r rhai sy'n ei brofi sy'n diwallu eu hanghenion.
Mae’r astudiaeth achos hon yn tynnu sylw at y dull a gymerwyd gan ysgol gynradd ac uwchradd yng Nghymru tuag at ddod yn ysgolion sy’n ystyriol o drawma ac ACE. Mae pob ysgol wedi cychwyn ar ei thaith ei hun ac wedi defnyddio Pecyn Cymorth Hyb ACE Cymru ar gyfer Sefydliadau sy’n Ystyriol o Drawma ac ACE (TrACE) i fyfyrio ar eu cynnydd hyd yn hyn, a dysgu ohono.
Mae'r gwerthusiad annibynnol hwn a gynhaliwyd gan MEL Research, yn rhoi mewnwelediadau allweddol wrth weithredu Pecyn Cymorth TrACE.
Mae'r Adroddiad Cryno yn tynnu sylw at y cyd-destunau sy'n galluogi rhoi Pecyn Cymorth TrACE ar waith yn llwyddiannus mewn sefydliadau ac mae'r Astudiaethau Achos yn rhoi enghreifftiau bywyd go iawn o ymarfer sy'n ystyriol o drawma ac ACE.
Bydd cydweithwyr o Hyb ACE Cymru, Cymru sy’n Ystyrio o Drawma, y Tîm Atal Trais, Prifysgol Wrecsam a Phrifysgol Bangor yn cynnal dwy sesiwn banel ar y cyd, a chynigir dwy sesiwn marchnadfa syniadau.
